Από τις διάσπαρτες υπηρεσίες στο κράτος ως πλατφόρμα

Τι άλλαξε στη δομή του κράτους

Η δημιουργία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης το 2019 και του gov.gr το 2020 συγκέντρωσε υπηρεσίες που προηγουμένως βρίσκονταν σε διαφορετικές ιστοσελίδες και φορείς. Η ουσιαστικότερη αλλαγή ήταν η χρήση κοινών υποδομών: αυθεντικοποίηση, θυρίδες πολιτών, ψηφιακή έκδοση εγγράφων, ηλεκτρονικές υπογραφές και διαλειτουργικότητα μητρώων.

Οι πιο ορατές αλλαγές

Τι δεν αποδεικνύει: η ψηφιακή πρόσοψη δεν εγγυάται ότι το εσωτερικό διοικητικό στάδιο είναι αυτοματοποιημένο. Σε αρκετές διαδικασίες η αίτηση γίνεται online, αλλά ακολουθεί χειροκίνητη επεξεργασία.

Μπορεί ένα ψηφιακό σύστημα να περιορίσει τις αδήλωτες υπερωρίες;

Το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ λειτουργούσε ήδη πριν από το 2019 και κατέγραφε προσλήψεις, αποχωρήσεις, ωράρια και υπερωρίες. Η μεταβολή της περιόδου ήταν η αναβάθμιση προς το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και κυρίως η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, που θεσπίστηκε το 2021 και εφαρμόστηκε σταδιακά από τον Ιούλιο του 2022. Η είσοδος και η έξοδος του εργαζομένου αποστέλλονται στο σύστημα και μπορούν να συγκριθούν με το δηλωμένο ωράριο.

Δηλωμένες υπερωρίες πριν και μετά

Όριο σύγκρισης με το 2019: δεν υπάρχει δημοσιευμένη ομοιογενής εθνική σειρά «ίδιοι κλάδοι, ίδια κάλυψη, ίδιος μηχανισμός» για το 2019, επειδή η Ψηφιακή Κάρτα δεν υπήρχε και η ένταξη επιχειρήσεων έγινε σταδιακά. Γι’ αυτό χρησιμοποιούνται οι τελευταίες βάσεις κάθε κλάδου πριν από την εφαρμογή και η κοινή σύγκριση επταμήνου 2024–2025.

«Οι επιχειρήσεις μπορούν να το παρακάμπτουν»

Ναι, κανένα πληροφοριακό σύστημα δεν είναι αδιάβλητο. Μπορεί να υπάρξει πίεση για μη σήμανση, εργασία πριν ή μετά το χτύπημα της κάρτας, ψευδής δήλωση, κατάχρηση εξαιρέσεων ή απασχόληση που δεν εμφανίζεται καθόλου. Η κάρτα δεν αντικαθιστά την Επιθεώρηση Εργασίας, τις καταγγελίες, τους επιτόπιους ελέγχους και τις ουσιαστικές κυρώσεις.

Η λογική είναι αντίστοιχη με κάθε κανόνα που χρειάζεται επιβολή: ορισμένοι οδηγοί σταθμεύουν παράνομα ή υπερβαίνουν το όριο ταχύτητας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η νομοθεσία, οι έλεγχοι και τα καταγραφικά μέσα έχουν μηδενική αξία ή ότι θα ήταν καλύτερο να μην υπάρχουν. Σημαίνει ότι ο κανόνας χρειάζεται αξιόπιστη επιτήρηση και συνέπειες όταν παραβιάζεται.

Πού συγκλίνει και πού υστερεί

Ο ΟΟΣΑ κατέγραψε τη μεγαλύτερη πρόοδο στην εξυπηρέτηση με βάση τις ανάγκες του χρήστη και στη δημιουργία κοινών κρατικών πλατφορμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι από το 2021 έως το 2023 η Ελλάδα είχε τη μεγαλύτερη αύξηση στην ψηφιοποίηση δημόσιων υπηρεσιών στην ΕΕ.

Η σύγκλιση δεν είναι πλήρης. Το 2025 η Επιτροπή επισήμανε ελλείψεις σε νέες υπηρεσίες που περιλήφθηκαν στην αξιολόγηση και στη διασυνοριακή εξυπηρέτηση. Ο ΟΟΣΑ βαθμολόγησε χαμηλότερα τη χρήση δεδομένων για τη λήψη δημόσιων αποφάσεων: 0,66 έναντι 0,74 στον ΟΟΣΑ.

Η μεγαλύτερη υστέρηση βρίσκεται στα ανοικτά δεδομένα. Στον OURdata Index η Ελλάδα βελτιώθηκε από 0,23 το 2023 σε 0,28 το 2025, αλλά παρέμεινε κάτω από τον ΟΟΣΑ στη διαθεσιμότητα δεδομένων (0,29 έναντι 0,53), στην προσβασιμότητα (0,54 έναντι 0,67) και κυρίως στην κρατική υποστήριξη επαναχρησιμοποίησης (0,01 έναντι 0,40). Δεν υπάρχει αντίστοιχη ομοιογενής τιμή για το 2019.

Λιγότερες μετακινήσεις, όχι κατάργηση κάθε ουράς

Πιστοποιητικά, δηλώσεις, εξουσιοδοτήσεις, φορολογικές πράξεις και πολλές υγειονομικές συναλλαγές μπορούν πλέον να ολοκληρωθούν από κινητό ή υπολογιστή. Το όφελος είναι μεγαλύτερο για κατοίκους νησιών, απομακρυσμένων περιοχών, άτομα με δυσκολία μετακίνησης και επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επαναλαμβανόμενες συναλλαγές.

Παράλληλα, ΚΕΠ και τηλεφωνική υποστήριξη παραμένουν αναγκαία. Η ψηφιακή επιλογή δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αποκλειστικό κανάλι για ανθρώπους χωρίς συσκευή, σύνδεση ή βασικές δεξιότητες.

Τι παραμένει ανοιχτό

• Χαμηλές βασικές ψηφιακές δεξιότητες σε σημαντικό τμήμα του πληθυσμού.
• Διαδικασίες που είναι ψηφιακές μόνο στην είσοδο, όχι από άκρο σε άκρο.
• Ασύνδετα ή παλαιά μητρώα και προβλήματα ποιότητας δεδομένων.
• Κυβερνοασφάλεια, επιχειρησιακή συνέχεια και εξάρτηση από κρίσιμους προμηθευτές.
• Προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία και υποστήριξη όσων δεν χρησιμοποιούν ψηφιακά μέσα.
• Διαφάνεια για αυτοματοποιημένες αποφάσεις και χρήση τεχνητής νοημοσύνης.